ديباچه: بسياري از مردم و از جمله تعداد قابل توجهي از داوطلبان آزمون سراسري شناخت صحيحي از رشته داروسازي ندارند. آنها نمي‌دانند كه شغل فارغ‌التحصيل داروسازي، دارو فروشي نيست و حتي هدف اين رشته نيز فقط تربيت داروساز نمي‌باشد. چرا كه داروسازي تنها يكي از تخصص‌هاي فارغ‌التحصيل اين رشته است. بايد دانست كه در علم‌ پزشكي‌ براي‌ مداواي‌ يك‌ بيمار، روش‌هاي‌ متعددي‌ از جمله‌ دارو درماني‌، جراحي‌ و روان‌ درماني‌ وجود دارد. كه‌ در اين‌ ميان‌ دارو درماني‌ به‌ عنوان‌ متداول‌ترين‌ شيوه‌ در تمام‌ دنيا شايع‌ است و رشته‌ داروسازي‌، رشته‌اي‌ است‌ كه‌ در همين‌ زمينه‌ با بيماران‌ و مردم‌ مرتبط‌ مي‌گردد. همچنين‌ يك‌ داروساز در صورت‌ ناموفق‌ بودن‌ رژيم‌ دارو درماني‌ بايد علل‌ عدم‌ موفقيت‌ را بررسي‌ كند. از همين‌ رو مي‌توان‌ گفت‌ رشته‌ داروسازي‌ بخشي‌ از علوم‌ پزشكي‌ است‌ كه‌ در رابطه‌ با توليد و ساخت‌ دارو، بررسي‌ وضعيت‌ دارو در بدن‌ انسان‌ و موجودات‌ زنده‌ و ميزان‌ تأثير دارو در سلامت‌ جامعه‌ و كم‌ كردن‌ بحران‌هاي‌ بيماري‌زا نقش‌ ايفا مي‌كند. به‌ عبارت‌ ديگر رشته‌ داروسازي‌ به‌ شناخت‌ ماده‌ مؤثر، فرموله‌ كردن‌ اين‌ ماده‌ (تبديل‌ ماده‌ مؤثر به‌ فرمي‌ كه‌ قابل‌ مصرف‌ براي‌ بيمار باشد مثل‌ قرص‌، كپسول‌، شربت‌ يا استفاده‌ از روش‌هاي‌ تزريقي‌) و بررسي‌ اثرات‌ دارو بر بدن‌ بيمار مي‌پردازد.شايد جالب باشد كه بدانيد حدود 30 تا 50 درصد علت ناموفق شيوه مداواي يك بيمار، به دارو مربوط مي‌شود؛ يعني كيفيت دارو، انتخاب نوع‌دارو و نحوه استفاده از دارو (اين كه بيمار دارو را با چه مواد غذايي يا دارو‌هاي ديگر استفاده كرده است) مي‌تواند اثر دارو را تضعيف كند. و اين وظيفه يك داروساز است كه علت را تشخيص دهد و در اين زمينه پزشك معالج را راهنمايي كند.

توانايي‌هاي‌ لازم :
داروسازي‌ تلفيقي‌ از علوم‌ پايه‌ و باليني‌ است‌ و به‌ همين‌ دليل‌ توانمندي‌ در دروس‌ فيزيك‌، شيمي‌ و زيست‌شناسي‌ براي‌ اين‌ رشته‌ ضروري‌ است‌. همچنين‌ دانشجوي‌ اين‌ رشته‌ براي‌ ارائه‌ خدمات‌ به‌ بيماران‌ بايد بتواند با افراد به درستي‌ ارتباط‌ برقرار كرده‌ و خوب‌ صحبت‌ كند و در ضمن‌ فردي‌ سخت‌كوش‌ و جدي‌ باشد چون‌ دروس‌ اين‌ رشته‌ بسيار فراگير و متنوع‌ بوده‌ و هم‌ جنبه‌ حفظي‌ و هم‌ جنبه‌ تحليلي‌ دارد و در نتيجه‌ به‌ همت‌ و تلاش‌ قابل‌ توجه‌ نيازمند است‌.

موقعيت‌ شغلي‌ در ايران‌ :
حدود 90 درصد فارغ‌التحصيلان‌ اين‌ رشته‌ جذب‌ بازار كار مي‌شوند كه‌ از اين‌ ميان‌ بيش‌ از 80 درصد جذب‌ داروخانه‌ها و مابقي‌ در صنايع‌ داروسازي‌ (صنعت‌ ساخت‌ و كنترل‌ دارو) و كارخانه‌هاي‌ آرايشي‌ ـ بهداشتي‌ مشغول‌ به‌ كار مي‌شوند يا در كارهاي‌ اجرايي‌ وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ فعاليت‌ مي‌كنند. از سوي‌ ديگر در حال‌ حاضر حدود 97 درصد داروهاي‌ مورد نياز كشور (از نظر عددي‌) در كارخانه‌هاي‌ متعدد داروسازي‌ داخل‌ كشور ساخته‌ مي‌شود و بدون‌ شك‌ اين كارخانه‌ها به‌ كارشناسان‌ داروسازي‌ نياز دارند. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ اكثر كارخانه‌هاي‌ داروسازي‌ كشور داراي‌ واحدي‌ به‌ نام‌ واحد تحقيقات‌ هستند و امكان‌ فعاليت‌هاي‌ تحقيقاتي‌ براي‌ فارغ‌التحصيلان‌ علاقه‌مند مهيا است.
درس‌هاي‌ اين‌ رشته‌ در طول‌ تحصيل :

دروس‌ پايه‌:
بيولوژي‌ مولكولي و ژنتيك ‌، فيزيك‌ در داروسازي نظري و عملي‌، رياضيات‌ ، شيمي‌ عمومي‌ و عملي، بيوشيمي‌ پايه نظري و عملي ، فيزيولوژي‌ نظري و عملي ، شيمي‌ آلي‌ نظري و عملي ، تشريح‌ نظري و عملي، اصول‌ خدمات‌ بهداشتي‌، شيمي‌ تجزي نظري و عملي، ميكروب‌شناسي‌ نظري‌ و عملي‌، انگل‌شناسي‌ و قارچ‌شناسي نظري و عملي‌، ايمونولوژي‌ نظري و عملي ، كمك‌هاي‌ اوليه‌،
ويروس شناسي، بافت شناسي نظري و عملي
مجموع واحدهايي كه بايد براي مجاز شدن در امتحان جامع علوم پايه ، گذرانده بشه ، 80 واحده (البته مي شه يه درس 3 واحدي هم بعد علوم پايه گذرانده بشه)


دروس‌ تخصصي‌:
بيوشيمي باليني، اخلاق در داروسازي، گياهان دارويي، فارماكنوزي، شيمي دارويي، داروشناسي، سم شناسي ، كنترل مسموميت، فيزيكال فارماسي، فارماسيوتيكس( جامدات، نيمه جامدات، مايعات و تزريقي، سيستم هاي نوين) ، فراورده هاي آرايشي بهداشتي، دارو درماني بيماريها، مديريت و اقتصاد در داروسازي ، زبان تخصصي، واژه شناسي در داروسازي و پزشكي، مواد خوراكي و رژيم هاي درماني، بيوفارماسي و فارماكوكنيتيك، فراورده هاي بيولوژيك، كنترل ميكروبي داروها، كشت سلولي، كنترل فيزيكو شيميايي داروها، آمار زيستي و كار با بسته هاي آماري، روش هاي آناليز دستگاهي، بيوتكنولوژي دارويي (بيشتر درسهاي اين رشته با آزمايشگاه همراه است


تخصص هاي داروسازي بسيار متعدد است و هر ساله هم به تنوع آن افزوده مي شود:
*داروسازي صنعتي يا فارماسيوتيکس
*فارماکولوژي
*توکسيکولوژي يا سم شناسي
*شيمي دارويي
*بيوتکنولوژي
*نانو تکنولوژي
*فارماکوتراپي يا داروسازي باليني يا بيمارستاني
*فارماکوگنوزي يا شاخه ي گياهان دارويي
فارماسيوتيکس:وظيفه ي افراد در اين گرايش فرموله کردن ماده ي دارويي به صورت اشکال مختلف دارويي ست.يک متخصص در اين گرايش مي تواند يک ماده ي دارويي مثلا استامينوفن را به شکلهاي دارويي گوناگون مانند قرص?شربت?کپسول?اسپري?آمپول و همچنين اشکال دارويي نوين مانند فرمهاي کاشتني فرموله کند تا بتواند نياز بيمار را مرتفع کند.تهيه و فرموله کردن فرآورده هاي آرايشي و بهداشتي در اين تخصص جاي مي گيرد.
فارماکولوژي:اين گرايش به پزشکي بسيار نزديک بوده و از اين جهت يک رشته ي تخصصي مشترک بين پزشکي و داروسازي محسوب مي شود.اين گرايش به طور کلي اتفاقاتي را که بعد از تجويز دارو در بدن رخ مي دهد را مورد بررسي قرار مي دهد.از مکانيسم اثر داروها بر روي سلولهاي بدن و نحوه ي حذف داروها جذب آنها از بدن از راههاي مختلف سخن به ميان مي راند.
شيمي دارويي:همچنان که از نام آن پيداست از شيمي مولکولهاي دارو سخن مي گويد.اين شاخه مسئول توليد مولکولهاي داروي اوليه است.
فارماکوگنوزي:از تهيه و مکانيسم و خواص گياهان دارويي صحبت مي کند.
بيوتکنولوژي:درباره ي داروهاي بيوتکنولوژيک جديد مانند انواع پروتئين ها و آنزيم ها صحبت مي کند که روز به روز با متد هاي مختلف مهندسي ژنتيک ساخته شده و وارد بازار مي شوند و اعلب داروهاي مهم و موثر پروتئيني که در اين دسته جاي مي گيرند.
نانوتکنولوژي:از ساخت ميکرو روباتها يا ذرات دارويي در حد نانو سخن مي راند. اشکال دارويي جديد انواعي نيستند که در بازار و در اغلب داروخانه ها مي بينيم. انواع سنتي اشکال دارويي همه ي نيازهاي دارورساني روز دنيا را برآورده نمي سازد.
توکسيکولوژي:از سميت داروها و تنظيم دوز درماني آنها صحبت ميکند.
داروسازي باليني يا بيمارستاني:کار اين متخصصين نظارت بر داروهاي تجويز شده توسط پزشک است.تا چنانچه داروها با هم اختلالي داشتند يا يک دارو عارضه ي جانبي خاصي داشت با داروي مناسب ديگري جايگزين شود.يعني يک داروساز باليني مشاور پزشک در تجويز داروهاست.
(منبع:مقاله ي دکتر الهام خداوردي.استاديار فارماسيوتيکس.دانشکده داروسازي مشهد)