کشور پاکستان
جمهوری اسلامی پاکستان ( Islamic Republic of Pakistan ) کشوری است

واقع در آسیای جنوبی ، غرب شبه قاره ی هند ، شرق ایران و افغانستان ، غرب هند

و جنوب غرب چین و در کنار اقیانوس هند. پایتخت پاکستان ، شهر اسلام آباد (
Islamabad )

با 800 هزار نفر جمعیت می باشد . مساحت پاکستان 803.940 کیلومتر مربع و

جمعیت آن 167 میلیون و 762 هزار نفر است .

از مهمترین شهرهای پاکستان می توان به ، کراچی 9 میلیون و 670 هزار نفر ،

لاهور 5 میلیون و 064 هزار نفر ، فیصل آباد 1 میلیون و 980 هزار نفر ، راولپندی

1 میلیون و 410 هزار نفر و مولتان 1 میلیون و 185 هزار نفر اشاره کرد .

پاکستان دارای اقلیمی پست و فلات مانند در غرب ( بلوچستان ) ، دشت های آبرفتی و

حاصلخیز به خصوص در سند و پنجاپ و نواحی کوهستانی و سرد در شمال غرب و

شمال می باشد . بلندترین نقطه ی پاکستان ، کوه کا 2 ( Godwin-Austen ، K

2 ) با 8611 دومین قله ی بلند جهان پس از اورست در منطقه ی مرزی پاکستان با

چین واقع شده است . منطقه ی کشمیر ( Kashmir ) واقع در شمال پاکستان در

گذشته مورد مناقشه ی پاکستان و هند بوده است . مهمترین رود پاکستان ایندوس (

Indus ) نام دارد که از شرق و هند وارد پاکستان شده و پس از طی بیش از 1600

کیلومتر به سمت جنوب رفته و به اقیانوس هند می ریزد ، این رود بسیاری از زمین

های زیر کشت پاکستان را که اکثرا برنج است سیراب می کند .

منطقه ای که اکنون پاکستان نامیده می شود در گذشته و پیش از تاریخ مرکز تمدن دره

ی ایندوس بوده است ( 2500 تا 1700 سال پیش از میلاد ) . در برهه هایی از زمان

این منطقه مورد هجوم آریایی ها ، ایرانی ها ، یونانی ها ، اعراب و ترک ها قرار

گرفت و مدتی را در زیر سلطه ی آنها قرار داشت . در سال 711 میلادی پاکستان با

آیین اسلام آشنا شد و رفته رفته این آیین در این منطقه گسترش یافت . در سال 1526

میلادی این سرزمین به عنوان قسمتی از امپراطوری مغولان درآمد . از قرن 16 تا

میانه های قرن 18 این سرزمین توسط حکام و سلاطین منطقه ی شبه قاره ی هند اداره

می شد ، تا اینکه در سال 1857 رفته رفته نفوذ بریتانیا در این منطقه گسترش یافت .

در این زمان هندوها کنترل بیشتر دستگاههای اجرایی از جمله اقتصاد ، اجتماع و

مسائل سیاسی را بر عهده داشتند و این مسئله باعث ناخرسندی اقلیت مسلمان شده بود ،

بنابراین مسلمانان به رهبری محمد علی جناح ( Mohammed Ali Jinnah ) در

سال 1906 میلادی اتحاد مسلمانان ملی گرا را تشکیل دادند . این اتحاد در طول جنگ

جهانی دوم از بریتانیا پشتیبانی می کرد در حالی که رهبران هندوی منطقه ی شبه قاره

مانند جواهر لعل نهرو و ایندیرا گاندی از پشتیبانی از قوای بریتانیایی سر باز زدند .

در عوض محمد علی جناح نیز از انگلیسی ها انتظار اعطای خودمختاری به منطقه ی

غربی شبه قاره را داشت . بنابراین بریتانیا با تشکیل کشوری مستقل به نام " پاکستان

" ( Pakistan ) موافقت کرد و کشور تازه تشکیل پاکستان در 14 آگوست 1947 از

بریتانیا اعلام استقلال کرد . بدین ترتیب رویای هند برای اتحاد شبه قاره به یاس مبدل

گشت ، پس از آن محمد علی جناح به عنوان فرماندار کل برگزیده شد . تفکیک و

جداسازی هند و پاکستان به وسیله ی خطوط مذهبی که آنها را از یکدیگر جدا می

ساخت باعث آوارگی 17 میلیون تن در نقاط مرزی دو کشور شد ، همچنین این اقدام

باعث تشدید درگیری های فرقه ای در این مناطق شد . در 23 مارچ 1956 در پاکستان

حکومت جمهوری تشکیل شد و ژنرال اسکندر میرزا ( Iskander Mirza ) به

عنوان اولین رئیس جمهور پاکستان معرفی شد . تا دو دهه پس از آن دولت نظامی بر

پاکستان مستولی بود . کشمکش ها بین پاکستان غربی و پاکستان شرقی در اواخر دهه

ی 60 میلادی به اوج خود رسید . در سال 1970 پاکستان شرقی اتحاد آوامی (

Awami League ) به فرماندهی رهبر بنگال شیخ مجیب الرحمان ( Mujibur

Rahman ) تشکیل شد . سپس مجیب الرحمان خواستار گشایش مجمع ملی در

پاکستان شرقی شد ، یحیی خان ، رئیس جمهور پاکستان گشایش مجمع ملی پاکستان

شرقی را به تعویق انداخت و این تقاضای پاکستان شرقی برای خودمختاری وسیع تر

را در حاشیه قرار داد ، همین عامل تحریک کننده ای برای آغاز تنش ها بود . پاکستان

شرقی با نام ، دولت مستقل " بنگلادش " ( Bangladesh ) یا ملت بنگال در 26

مارچ 1971 از پاکستان اعلام استقلال کرد . بدین ترتیب جنگ آغاز شد ، سپس هند

نیز خود را وارد درگیری ها کرد ، در 16 دسامبر 1971 پاکستان در جنگ شکست

خورد ، پس از آن یحیی خان از قدرت خلع و ذوالفقار علی بوتو ( Zulfikar Ali

Bhuttu ) جانشین او شد . بوتو موجودیت بنگلادش را به رسمیت شناخت . در سال

1976 روابط عادی بین پاکستان و هند از سر گرفته شد . اولین انتخابات پاکستان ،

تحت حکومت غیر نظامی در مارچ 1977 برگزار شد و حزب مردم ( PPP ) به

رهبری ذوالفقار علی بوتو پیروز انتخابات شد ، این امر با مخالفت ژنرال ضیا الحق (

Gen. Zia ul Haq ) مواجه شد و خشونت هایی نیز در پاکستان به وجود آمد .

علی رغم اعتراضات جهانی بوتو در 4 آوریل 1979 توسط ضیا الحق دستگیر و اعدام

شد ، ضیا الحق در 16 سپتامبر 1979 خود را رئیس جمهور پاکستان نامید و تا 30

دسامبر 1985 پاکستان به وسیله ی قوانین نظامی اداره می شد . در 19 آگوست 1988

هواپیمای ضیا الحق که سوار بر هواپیمای نیروی هوایی پاکستان شده بود در هوا

منفجر شد ، او در این حادثه کشته شد . در سال 1988 انتخابات در پاکستان برگزار

شد و مخالف سرسخت ضیا الحق که پدرش نیز توسط او کشته شده بود ، بی نظیر

بوتو ، دختر ذوالفقار علی بوتو ، در سال 1988 به عنوان نخست وزیر پاکستان

برگزیده شد . دهه ی 90 پاکستان شاهد بی ثباتی سیاسی بود ، بی نظیر بوتو دو بار

نخست وزیر پاکستان شد و هر دو بار توسط نواز شریف ( Nawaz Sharif )

حکومتش سرنگون شد . حکومت نواز شریف در 12 اکتبر 1999 در یک کودتا توسط

ژنرال پرویز مشرف ( Gen. Pervez Musharraf ) ساقط شد ، هرچند مردم

پاکستان با حکومت نظامی چندان بیگانه نبودند ، زیرا از 52 سال تاریخ پاکستان پس از

استقلال ، 25 سال آن پاکستان توسط نظامیان اداره می شد . در میان حیرت جهانیان ،

دو قدرت هسته ای دیگر در دنیا پدیدار شدند ، ابتدا در می 1998 پاکستان و چند هفته

پس از آن هند به آزمایشات هسته ای مبادرت ورزیدند . جنگ با هند بر سر کشمیر بار

دیگر در ماه می 1999 آغاز شد . پس از حملات تروریستی 11 سپتامبر 2001 تحت

فشار آمریکا ، پاکستان به عنوان یکی از هم پیمانان آمریکا در منطقه ی خاورمیانه در

آمد ، در عوض بوش نیز به تحریم هایی را که پس از آزمایشات هسته ای پاکستان در

سال 1998 بر علیه ی این کشور اعمال شده بود لغو کرد . مشرف با حمایت های

آمریکا در 20 ژوئن 2001 به عنوان رئیس جمهور پاکستان معرفی شد . در 13

دسامبر 2001 حمله ی بمب گذاران انتحاری به پارلمان هند 14 کشته برجای گذاشت ،

مقامات هندی ، پاکستان را به مداخله در این حادثه متهم کردند و اعلام نمودند این

عملیات تروریستی توسط شبه نظامیان اسلامگرایی طراحی شده بود که توسط پاکستان

حمایت می شدند . پس از این حادثه دو طرف صدها هزار تن از نیروهای خود را در

مناطق مرزی خود مستقر کردند و دو قدرت هسته ای تا آستانه ی جنگی همه جانبه نیز

پیش رفتند . در رفراندوم سال 2002 ، رای دهندگان به ابقای مشرف به عنوان رئیس

جمهور پاکستان به مدت 5 سال موافقت کردند ، هرچند گروه های اپوزیسیون این

انتخابات را متقلبانه قلمداد کردند . در ادامه ی مبارزه ی پاکستان به عنوان هم پیمان

آمریکا با القاعده ، این کشور در مارچ 2003 ، خالد شیخ محمد از نزدیکان اسامه بن

لادن که از طراحان حملات تروریستی 11 سپتامبر به حساب می آید ، را دستگیر کرد

، در ادامه تلاش ها برای شناسایی محل اختفای اسامه بن لادن در شمال پاکستان نیز

آغاز شد . در نوامبر 2003 پاکستان و هند توافق کردند که به مدت 14 سال در منطقه

ی کشمیر آتش بس برقرار شود . در آوریل 2005 سرویس اتوبوس بین دو پایتخت

کشمیر ، سری نگر ( Srinegar ) در هند و مظفر آباد ( Muzaffarabad ) در

پاکستان گشایش یافت ، این اقدام باعث شد که خانواده هایی که از سال 1947 و به

دنبال ایجاد خطوط مرزی جداسازی مذهبی که از یکدیگر جدا افتاده بودند مجددا موفق

شوند با هم دیدار کنند . در فوریه ی 2004 ، افشا شد که پدر بمب هسته ای پاکستان ،

عبدالغدیر خان ( Abdul Qadeer Khan ) اطلاعات محرمانه ی هسته ای را به

کره ی شمالی ، لیبی و ایران فروخته است . مشرف از این بابت عذرخواهی کرد ولی

این اتفاق به انتقادات زیادی از دولت پاکستان به خاطر تعلل در حفظ اطالاعت محرمانه

ی هسته ای منجر شد ، هرچند عبدالغدیر خان بعدا اعلام کرد به تنهایی این اطلاعات

را فروخته و ارتش یا دولت پاکستان در این قضیه هیچ نقشی نداشته اند . پرزیدنت

مشرف در دسامبر 2004 اعلام کرد در مقام ریاست جمهوری و فرمانده ی ارتش خود

باقی می ماند . در سپتامبر 2006 مشرف پیمان های صلحی را با 7 گروه شبه نظامی

که خود را طالبان پاکستان معرفی کردند ، امضا نمود . زمین لرزه ی پر قدرتی به

شدت 7.6 ریشتر در روز 8 اکتبر 2005 قسمت کشمیر تحت کنترل پاکستان را لرزاند

، بیش از 81 هزار تن در این زمین لرزه کشته و 3 میلیون تن نیز آواره گشتند ، در

این حادثه نیمی از شهر مظفر آباد به طور کامل تخریب شد به دلیل آنکه این واقعه

مصادف با شروع زمستان سخت هیمالایا بود ، چند صد تن از آورگان نیز بر اثر سرما

جان باختند ، به علت صعب العبور بودن منطقه زخمی هایی هم که در مناطق دور

دست زیر آوار مانده بودند بر اثر دیر رسیدن گروه های امداد جان خود را از دست

دادند . در سال 2006 دولت پاکستان اعلام کرد قصد دارد قانون اساسی آن که بر

اساس شریعت یا همان قوانین تندروانه ی اسلامی است را تغییر دهد ، این امر با

مخالفت محافظه کاران و سنت گرایان افراطی عملا بی نتیجه ماند و دولت مشرف

مجبور شد ارائه ی این طرح را به زمان دیگری موکول کند . در مارچ 2007 مشرف

، رئیس دادگستری " افتخار محمد چودری ( Iftakar Mohammed

Chaudhry ) را به اتهام سوء استفاده از قدرت و فساد اداری از کار برکنار کرد .

پس از آن بسیاری از هواداران چودری به خیابان ها ریختند و به این تصمیم مشرف

اعتراض کردند . در کراچی این اعتراضات به خشونت کشیده شد و 39 تن از

هواداران چودری توسط نیروهای دولتی کشته شدند . در ماه جولای دادگاه عالی

پاکستان ، تصمیم مشرف را غیر قانونی اعلام کرد و چودری را بار دیگر در مقام خود

تثبیت کرد . رادیکال ها و افراطیون اسلام گرا در جولای 2007 لال مسجد اسلام آباد

را اشغال کردند ، بدین ترتیب درگیری ها بین افراطیون اسلامی و نیروهای دولتی

پاکستان آغاز شد ، پس از هفته ها درگیری و کشته شدن 80 نفر در سپتامبر 2007 لال

مسجد به دست نیروهای دولتی افتاد و آتش بس برقرار شد . آشفتگی سیاسی پاکستان

در اواخر تابستان تشدید شد ، در آگوست ، دادگاه عالی پاکستان به نواز شریف نخست

وزیر سابق در تبعید پاکستان که در عربستان سعودی زندگی می کرد اجازه داد به

کشور بازگردد . هم نواز شریف و هم بی نظیر بوتو از مخالفان حکومت نظامی

مشرف در پاکستان بودند ، اگرچه بوتو به مدت 8 سال در تبعید خود خواسته در

امارات متحده ی عربی ساکن بود . در 6 اکتبر 2007 مشرف برای بار سوم به عنوان

رئیس جمهور پاکستان انتخاب شد ؛ گروههای مخالف ، انتخابات را تحریم کردند . در

همین اثنا دادگاه عالی پاکستان اعلام کرد تا زمانی که مشرف از سمت نظامی خود

استعفا ندهد ، نتایج انتخابات رسمی نخواهد شد . بوتو در 18 اکتبر در میان استقبال

باشکوه هوادارانش به پاکستان بازگشت ، گرچه در مراسم استقبال از بی نظیر بوتو

یک بمب گذار انتحاری خود را در میان خیل عظیم جمعیت منفجر کرد که باعث کشته

شدن 153 تن شد ، بوتو از این حمله جان سالم به در برد . در 3 نوامبر مشرف حالت

فوق العاده اعلام کرد و قانون اساسی ، ریاست افتخار محمد چودری و سایر قضات

پاکستان و همچنین دادگاه عالی پاکستان را به حالت تعلیق در آورد . در 5 نوامبر

هزاران وکیل به خیابان ها ریخته و اعتراض خود را به اعلام حالت فوق العاده توسط

مشرف بیان نمودند . در این میان بیش از 700 وکیل به همراه چودری بازداشت شدند .

پس از این حادثه عضویت پاکستان در جامعه ی کشورهای مشترک المنافع به حالت

تعلیق درآمد . به دنبال فشارهای بین المللی به خصوص آمریکا ، مشرف اعلام کرد در

ژانویه ی 2008 انتخابات پارلمانی در پاکستان برگزار خواهد شد . در 9 نوامبر

هزاران افسر پلیس خیابان های شهر راولپندی که مرکز فعالیت بی نظیر بوتو بود را

مسدود کردند . بوتو نیز تحت بازداشت خانگی قرار گرفت . در 15 نوامبر و پایان

یافتن دوره ی پنج ساله ی پارلمان ، مشرف ، رئیس مجلس سنا " محمدمین سومرو " (

Mohammedmian Soomro ) را به عنوان نخست وزیر پاکستان انتخاب کرد .

در 25 نوامبر رهبر در تبعید پاکستان ، نواز شریف با پاکستان بازگشت و اعلام کرد

که مشرف باید حالت فوق العاده را لغو نموده و دادگاه عالی را مجددا برقرار نماید ،

او همچنین از تقسیم قدرت با مشرف نیز خودداری کرد . به دنبال فشار ها مشرف در

28 نوامبر از سمت نظامی خود استعفا داد و از آن پس کار خود را به عنوان رئیس

جمهور غیر نظامی پاکستان ادامه داد . در 14 دسامبر مشرف به حالت فوق العاده در

پاکستان خاتمه داد و قانون اساسی را بار دیگر از حالت تعلیق خارج ساخت . در یک

حمله ی تروریستی در بعد از ظهر روز 27 دسامبر 2007 در کمپین انتخاباتی بوتو در

شهر راولپندی ، یک بمب گذار انتحاری با منفجر کردن خود باعث کشته شدن بی نظیر

بوتو و 23 تن از هوادارانش شد . این حادثه محکومیت های جهانی را در پی داشت .

هواداران بوتو مشرف را متهم به دست اندر کاری در این حادثه کردند ولی دولت

پاکستان انگشت اتهام را به سوی بیت الله مسعود ، رهبر گروه تروریستی القاعده در

پاکستان نشانه رفت . تا کنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حادثه ی تروریستی را

بر عهده نگرفته است . پس از این واقعه ، مشرف انتخابات پارلمانی را که برای 8

ژانویه ی 2008 تدارک دیده و برنامه ریزی شده بود به تعوبق انداخت و به 18 فوریه

موکول کرد . ماموران تحقیق اسکاتلند یارد ( Scotland Yard ) در فوریه گزارش

دادند مرگ بوتو بر اثر " صدمه به جمجمه بر اثر شدت انفجار و برخورد شدید با

سقف اتومبیل " بوده است ولی طرفداران بوتو با انکار این گزارش عامل مرگ بوتو


را " جراحت بر اثر شلیک گلوله " می دانند . در فوریه ی 2008 دو گروه اسلام گرا

به ظن ارتباط با قتل بوتو بازداشت شدند . سرانجا در 18 فوریه ی 2008 انتخابات

پارلمانی در پاکستان برگزار شد و حزب وابسته به مشرف ، حزب مسلم لیگ (

Muslim League ) در این انتخابات شکست سختی را متحمل شد و بیشتر کرسی

های پارلمان را از دست داد و بیشتر کرسی های پارلمان به دست نمایندگان حزب

مردم افتاد . سپس عاصف علی زرداری ( Asif Ali Zardari ) ، یوسف راضا گیلانی را برای تصدی پست نخست وزیری به پارلمان معرفی کرد . در 25 مارچ

2008 ، یوسف رضا گیلانی ( Yousaf Raza Gillani ) به عنوان نخست وزیر


پاکستان انتخاب شد ، یوسف رضا گیلانی سابقه ی سخنگوی پارلمان پاکستان در دهه ی

90 میلادی و دوران نخست وزیری بوتو را داشته است . اولین اقدام گیلانی به عنوان

نخست وزیر پاکستان ، آزادی وکلا و کارکنان دادگستری پاکستان بود که به دستور

مشرف در اواخر سال 2007 میلادی بازداشت شده بودند . نژاد پاکستانی ها را پنجابی

، سندی ، پشتو ، بلوچ و مهاجر ( که اکثرا از هند به پاکستان مهاجرت کرده اند )

تشکیل می دهند . همچنین دین 97 % پاکستانی ها مسلمان ( شامل : 77 % سنی و 20

% شیعه ) و 3 % نیز مسیحی و هندو می باشند . اردو زبان رسمی پاکستان می باشد

، همچنین زبان های سندی ، پنجابی ، سیرایکی ، پشتو ، بلوچی ، براهویی و

بوروشاسکی و تا حدودی انگلیسی نیز در پاکستان کاربرد دارد . واحد پول پاکستان ،

روپیه با واحد جزء ( پایسا ) نام دارد . از مهمترین صادرات پاکستان می توان به

منسوجات ، برنج ، کالاهای چرمی ، لوازم ورزشی ، مواد شیمیایی و فرش و قالیچه

اشاره کرد . پاکستان از کشورهای عضو جامعه ی مشترک المنافع و اتحادیه ی

اقتصادی اکو می باشد .









پاکستان شامل 4 استان ، یک منطقه ی خودگردان ( * ) و یک منطقه ی پایتخت می باشد :





1 - بلوچستان ( Balochistan ) : کوئته ( Quetta )



2 - مناطق قبایلی ( Tribal Areas ) * یا وزیرستان





3 - منطقه ی پایتخت " اسلام آباد " ( Islamabad Capital Territory ) **



4 - ایالت سرحدی شمال غربی ( North-West Frontier Province ) : پیشاور ( Peshawar )



5 - پنجاب ( Punjab ) : لاهور ( Lahore )





6 - سند ( Sindh ) : کراچی ( Karachi )

هند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

است. گرداگرد شهر لاهور ۴۰۴ کیلومتر مربع می‌باشد.

سردترین ماه‌های لاهور هستند.

کراچی

پوشش گیاهی


























اسلام‌آباد امروزه دارای هفت شهر خواهر است:

• پکن، چین

• پاریس، فرانسه

• فرانکفورت، آلمان

• آنکارا، ترکیه

• سیدنی، استرالیا

• امان، اردن

• کلن، آلمان

راولپندی

شهر راولپندی در فلات پوتوار، در نزدیکی پایتخت جمهوری اسلامی پاکستان

(اسلام‌آباد) و در ۲۷۵ کیلومتری شمال غرب لاهور قرار گرفته و یکی از شهرهای

استان پنجاب است.

این شهر، مهم‌ترین شهر نظامی پاکستان محسوب می‌شود و پس از سال ۱۹۶۰ که

اسلام‌آباد بنا گردید، به همین منظور انتخاب گردید. شهر راولپندی یکی از مهم‌ترین

شهرهای صنعتی پاکستان می‌باشد و تعداد زیادی از شهرک‌ها و کارخانجات صنعتی را

در خود جای داده است. فرودگاه بین‌المللی اسلام‌آباد، در واقع در داخل این شهر واقع

شده است و این امر، راولپندی را به یک شهر مهم تبدیل کرده است. این شهر یکی از

مراکز مهم تجاری در کل کشور است. جمعیت شهر راولپندی نزدیک به۳٬۰۳۹٬۵۵۰

نفر برآورد شده است که پس از شهرهای کراچی، لاهور و فیصل‌آباد چهارمین شهر

پرجمعیت پاکستان است.

سیدو شریف



چشم‌انداز سیدوشریف و مینگوره در دره سوات.


سیدو شریف یکی از شهرهای شمالی پاکستان است.

این شهر مرکز بخش سوات در ایالت مرزی شمال غربی است و از زیباترین شهرهای

این ایالت به‌شمار می‌آید. شهر سیدو شریف در میان کوه‌ها و در سه کیلومتری شهر

بزرگ‌تر مینگوره واقع شده‌است.

موزه سوات، کالج جهان‌زیب، بیمارستان مرکزی و بیمارستان سیدو در این شهر قرار

دارند. مقر خاندان پیشین حاکم بر سوات، یعنی خاندان میان‌گل که خود را والی

می‌نامیدند در سیدو شریف است.

فیصل‌آباد



برج ساعت در فیصل‌آباد



فیصل‌آباد یکی از شهرهای استان پنجاب در کشور پاکستان است. این شهر در گذشته

لیال‌پور نامیده می‌شد. فیصل آباد با جمعیت حدود ۲٫۶ میلیون نفر (بر اساس سرشماری

سال ۲۰۰۶) سومین شهر بزرگ پاکستان است.

این شهر به‌عنوان یک مرکز مهم صنعتی در باختر لاهور در استان پنجاب به شمار

می‌آید.